Tarihte Bugün

[hmask]

4 Haziran

1898- Dünya'da yenmedik adam bırakmayan pehlivan Koca Yusuf, Amerika dönüşünde, "La Burgogne" adlı geminin Atlas Okyanusu'nda batması sonucu öldü. Avrupa'da ilk defa yabancı pehlivanlarla boy ölçüşen güreşçimiz Koca Yusuf'tur. Paris'te Fransız Paul Pons'u hiç bilmediği grekoromen stilinde güreşerek mağlup etmiş, yaptığı birçok müsbakanın ardından gittiği Amerika'da da rakiplerin korkulu rüyası haline gelmiştir.

İ. Ö. 470-Yunanlı filozof Sokrates dünyaya geldi.

980- Davranışların en iyisi iyi niyetten doğandır..Niyetin en iyisi ise bilimden ortaya çıkandır diyen bilim adamı İbni Sina doğdu.

1878- Kıbrıs, Osmanlı Devleti'nden ayrılarak İngiliz egemenliğine girdi.

1876- Sultan Abdülaziz, Feriye Köşkü'nde odasında ölü bulundu.

1933- Modern şiirimizin öncülerinden Ahmet Haşim, 46 yaşında İstanbul'da yaşama veda etti.

1932- Türkiye'deki yabancıların kamu işlerinde çalışması yasaklandı.

1944- II. Dünya Savaşı sırasında Alman harp gemileri ticaret gemisi biçimine sokularak Boğazlardan geçiyordu. İngiltere bu durumu Türkiye nezdinde protesto etti. Aynı gün Müttefik kuvvetler Roma'yı ele geçirdi.

1961- Amerika Birleşik Devletleri Başkanı John F. Kennedy ile Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Başkanı Nikita Kruşçev Viyana'daki zirvede bir araya geldi.

1972- California Üniversitesi profesörlerinden siyah eylemci Angela Yvonne Davis, gizli örgüt kurmak, cinayet ve adam kaçırma suçlarından beraat etti. Jürinin bütün üyeleri beyazdı.

1974- Uluslararası Hukukçular Komitesi. Uganda'da İdi Amin'in iktidarı ele geçirmesinden bu yana 250 bin kişinin öldürüldüğünü açıkladı.

1989- İran'ın dini lideri Ayetullah Humeyni öldü. Humeyni'nin ölümü nedeniyle Türkiye'de bayraklar yarıya indirildi.

1994- Radikal İslamcılar, Bangladeşli yazar Teslime Nesrin hakkında ölüm emri verdi. Yazar Teslime Nesrin İslam toplumunda kadının baskı altında olduğunu savunuyor. Aynı gün Türkiye'de, iki heykeli, Türk örf ve adetlerine uygun olmadığı gerekçesiyle kaldırtan Ankara Belediye Başkanı Melih Gökçek, "Böyle sanatın içine tükürürüm" dedi.

4 Haziran

[canturk87]

Teşekkürler dostum ellerine sağlık.

[hmask]

5 Haziran

1964- Başbakan İsmet İnönü'ye sert uyarılar içeren bir mektup gönderen ABD Başkanı Lyndon Johnson, Türkiye'nin NATO silahlarını kullanarak Kıbrıs'a çıkarma yapamayacağı uyarısında bulundu. İnönü'nün yanıtı gecikmedi. Ancak 'Johnson Mektubu'ndan sonra Türk kamuoyunda Amerika'ya güven çok sarsılmış ve ilk defa olarak olumsuz bir kamuoyu meydana gelmeye başlamıştır.

1883- "Das Kapital'in" yazarı, Alman filozof ve devrimci Karl Marx öldü.

1899- İspanyol şair Federico Garcia Lorca doğdu.

1923- Şile'de Rum Değirmenlik mahallesinde yangın çıktı; 550 Rum (çoğu terkedilmiş), 200 İslam hanesi, 100 dükkan, 1 cami, 2 kilise yandı. 1500 kişi evsiz kaldı.

1943- Arjantin'de askeri cunta hükümeti kuruldu. Cumhurbaşkanı Arturo Rawson hükümetin başına geçti.

1946- Türkiye Büyük Millet Meclisi "Sınıf esasına dayalı dernek ve parti" kurulmasına izin verdi.

1947- ABD Başkanı Truman, Dışişleri Bakanı George C. Marshall tarafından hazırlanan ve komünizm tehdidine karşı koymayı amaçlayan "Marshall Planı"nı imzaladı.

1950- Meclisten güvenoyu alan Menderes hükümeti ilk iş olarak ezanın Arapça okunması tartışmasını açtı. 16 Haziran'da Meclis ezanın Arapça okunması yasağını kaldırdı.

1967- İsrail ile Arap ülkeleri arasında; tarihe "Altı Gün Savaşı" diye geçen çatışmalar başladı. Çatışmalar sonrasında, kendi topraklarından daha fazla toprak elde eden İsrail, Gazze Şeridi'ni, Bethelem ve Hebron kentlerini, Batı Şeria'yı ve Golan Tepeleri'ni ele geçirdi.

1971- Tiyatro ve sinema oyuncusu Cahit Irgat yaşama veda etti. Dudaktan Kalbe, Kanlı Mezar gibi pek çok filmde ve Vişne Bahçesi, Fareler ve İnsanlar, Godot'yu Beklerken gibi çok sayıda tiyatro oyununda rol aldı. Tüm şiirlerini Irgatın Türküsü adlı kitapta topladı.

1971- Diyarbakır'da petrol bulundu.

1973- Ressam Fikret Adil, 72 yaşında yaşama veda etti.

1974- Bilim adamı Prof. Dr. Hilmi Ziya Ülken, 68 yaşında öldü.

1975- Süveyş Kanalı 8 yıl aradan sonra uluslararası deniz trafiğine açıldı.

5 Haziran

[hmask]

6 Haziran

1996-İşadamı Halis Toprak'ın, boşandığı eşi Ayşe Toprak'a 5 trilyon 100 milyar lira tazminat vermesi kesinleşti. Bu, Türkiye tarihinin en yüksek boşanma tazminatı oldu.

1944- Müttefikler Normandiya'ya çıkarma yaptı.

1947- Necip Fazıl Kısakürek Büyük Doğu dergisinde yayımlanan bir şiiri nedeniyle tutuklandı. Gerekçe; padişahlığı övmek ve Türklüğe hakaret etmek.

1949- İhtiyarlık Sigortası kabul edildi.

1959- Konya'da şiddetli yağmur sel baskınına neden oldu; 4 bin baş hayvan sele kapıldı.

1961- Ordu içindeki Silahlı Kuvvetler Birliği 1961 yılında bugün devlet başkanı Cemal Gürsel'e bir muhtıra verdi. Muhtırada görevden alınan Hava Kuvvetleri Komutanı İrfan Tansel'in göreve iadesi istendi. 8 Haziran'da İrfan Tansel Hava Kuvvetleri komutanlığına döndü.

1961- Sigmund Freud'la birlikte psikoanalizin kurucularından kabul edilen Alman psikanalizci Carl Gustav Jung öldü.

1968- Amerikalı Senatör Robert Kennedy vurularak öldürüldü.

1971- İttihat gazetesi kapatıldı.

1980- Süleyman Demirel başkanlığında Adalet Partisi azınlık hükümetinin kurulduğu Kasım 1979 tarihinden sonraki 6 ay içinde 1553 kişinin öldürüldüğü, 1918 kişinin yaralandığı bildirildi.

1983- Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) kuruldu. Partinin genel başkanlığına Erdal İnönü seçildi.

1988- Mardin ilindeki tarihsel zenginlikleriyle ünlü Hasankeyf kasabasının Ilısu Baraj Gölü'nün suları altında kalacağı açıklandı.

1996- Anayasa Mahkemesi, Refah Partisi'nin başvurusu üzerine 53. Hükümetin güven oylamasının geçersiz olduğuna karar verdi. Bu karar üzerine Başbakan Mesut Yılmaz Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e Anayol hükümetinin istifasını verdi.

2000- Şili eski diktatörü Augusto Pinochet'nin dokunulmazlığı kaldırıldı. Augusto Pinochet'in 17 yıl süren iktidarı süresince binlerce devrimci, demokrat öldürülmüş ya da kaybolmuştu.

6 Haziran

[hmask]

7 Haziran

1557- Mimar Sinan tarafından inşa edilen Süleymaniye Camisi açıldı. Rivayete göre, dört minare, camiyi yaptıranın İstanbul'un fethinden sonra dördüncü hükümdar olduğunu gösterir. Minarelerin şerefelerinin toplam sayısıda Kanuni Sultan Süleyman'ın Osmanlı Devleti'nin kurucusu olan Sultan Osman Gazi'den sonra onuncu padişah olduğunu belirtir.

1848. Fransız ressam Paul Gaugin doğdu.

1889- Ertuğrul gemisi, Japonya'da Yokohama Limanı'na ulaştı. Gemi, dönüşünde battı.

1914- Atlas Okyanusu ile Büyük Okyanusu birbirine bağlayan Panama kanalı gemilere açıldı.

1929- Vatikan, bağımsız devlet oldu.

1943- Tifüs salgını başladı. 7 Haziran günü İstanbul'da bazı sinemalar kapatıldı ve eskicilerin satış yapması yasaklandı.

1956- Demokrat Parti hükümetinin, muhalif partiler ve basından gelecek eleştirileri önlemek amacıyla hazırladığı Basın Kanunu, TBMM'de kabul edildi. Gazete çıkarmak ve imtiyazını almak için ağır koşullar öngören yasa, yayın anlayışını da denetim altına alıyordu.

1977- Semiha Yankı, 13. Uluslararası Altın Orfe Şarkı Yarışması'nda birinci oldu.

1980- ABD'li yazar Henry Miller öldü.

1982- Türkiye'nin Lizbon Büyükelçiliği İdari Ataşesi Erkut Akbay ve eşi, Ermeni bir teröristin silahlı saldırısına uğradı. Saldırıda, Erkut Akbay öldü, eşi Nahide Akbay ağır yaralandı.

1985- Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Yönetim Kurulu, parlamento dışındaki partilerin etkinliklerini yayınlamama kararı aldı.

1990- SHP'den istifa eden 10 milletvekili Halkın Emek Partisi'ni (HEP) kurdu. İlk Genel Başkan Fehmi Işıklar'dı. HEP 3 yıl sonra 14 Temmuz günü Anayasa Mahkemesi'nce kapatıldı.

1994- Ayşegül Tecimer, tarihi eser kaçakçılığından gözaltına alındı.

7 Haziran

[hmask]

8 Haziran

1949- FBI tarafınan hazırlanan raporda, aralarında film yıldızları Frederic March, John Garfield, Paul Muni ve Edward G. Robinson'ın da bulunduğu Holywood ünlüleri, Komünist Parti üyesi ilan edildi. Bu raporla, 1940'ların sonuyla 1950'ler boyunca ABD'yi saracak olan antikomünist histeri başladı.

632- Son peygamber Hazreti Muhammed, 62 yaşında vefat etti.

1632- IV. Murat, Yeniçerilere karşı "baskı" dönemini başlattı.

1903- Belçika kökenli ABD'li yazar Marguerite Yourcenar doğdu.

1951- Türkiye'de ilk kalp ameliyatı, Gülhane Askeri Hastanesi'nde yapıldı.

1958- İstanbul Beyazıt Meydanı'nda, Kıbrıs için 300 bin kişinin katıldığı "Ya Taksim, Ya Ölüm" mitingi yapıldı.

1968- ABD'li siyah lider ve medeni haklar eylemcisi Martin Luther King'in öldürülmesi sanığı James Earl Ray Londra'da yakalandı.

1969- Greko-romen Güreş Milli Takımı Avrupa şampiyonu oldu.

1970- Arjantin'de Başkan Ongania bir askeri darbe sonucu devrildi.

1973- İspanya'yı 34 yıl tek başına yöneten General Franco, Lois Bianco'yu devlet başkanlığına atadı.

1973- İstanbul Boğaz Köprüsü'nde, taşıtla geçiş denemesi yapıldı.

1985- Atatürk'ün manevi evlatlarından tarih araştırmacısı Afet İnan yaşama veda etti.
1987- İstanbul'da deniz otobüsü seferlerine başlandı.

1991- 600 bin kamu işçisinin toplu sözleşmelerinde uyuşma sağlanamadı. İşçilerin protesto eylemleri arttı. Gölcük'te binlerce işçi Yalova-İzmit karayolunu trafiğe kapattı.

1995- Yunanistan Ege'de karasularını 12 mile çıkarma hazırlıkları yapıyordu. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 8 Haziranda böyle bir durumda hükümete savaş yetkisi verdi.

2000- Ünlü karikatürist Ferruh Doğan, 68 yaşında İstanbul'da öldü.

2003- "Türk Schindler'i" diye anılan Selahattin Ülküman yaşama veda etti.

8 Haziran

[hmask]

9 Haziran

1934- Carl Barks tarafından yaratılan asabi ama bir o kadar da şirin ördek Donald Duck, namı diğer Vak Vak Amca, ilk kez bir çizgi filmde yer aldı. Maceralarında asabi, kimi zaman da kendine özgü kibirli davranışlarıyla yer bulan Vakvak'a pencere açmaya çalışırken adeta cinnet geçiren, yeğenleriyle sık sık takışan, sadece Daisy Duck'tan korkan kimliğiyle izleyicisi hem kızdı, hem de onu çok sevdi.

68- Roma İmparatoru Neron, intihar etti.

1617- Sultan I. Ahmet tarafından İstanbul'da adıyla anılan meydanda 1609-1616 arasında Mimar Sedefkâr Mehmet Ağa'ya yaptırılan Sultanahmet Camisi ibadete açıldı. Mavi, yeşil ve beyaz renkli çok güzel çinilerle bezendiği için Avrupalılarca "Mavi Cami" olarak adlandırılır. Türkiye'nin altı minareli tek camisi olan Sultanahmet'in ibadethane bölümü 64 x 72 m. boyutlanandadır. 43 m. yüksekliğindeki merkezî kubbesinin çapı 33.4 m. olup Ayasofya'nın kubbesinden 2,6 m. daha büyüktür. Caminin içi 260 pencereyle aydınlatılmıştır. Yazıları Diyarbakırlı Seyyid Kasım Gubarî tarafından yazılmıştır. Çevresindeki yapılarla birlikte bir külliye oluşturur.

1870- Modern İngiliz edebiyatının en önemli yazarlarından, Sanayi Devrimi'nin ve kapitalizmin yarattığı toplumsal eşitsizlik, yoksulluk ve sefaleti konu alan romanlarıyla tanınan Charles Dickens öldü.

1928- Avusturyalı pilot Charles Kingsford-Smith, uçağıyla ilk kez Büyük Okyanus'u aştı.

1942- Anıtkabir için açılan yarışmada, Prof. Emin Onat ve Orhan Arda'nın projeleri birinci oldu.

1947- Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü'ne üye oldu.

1950- Adnan Menderes Demokrat Parti genel başkanlığına seçildi.

1955- Türk bayrağını yırtmaktan sanık 4 Amerikalı yapılan yargılamada beraat etti.

1977- Türkiye'nin Vatikan Büyükelçisi Taha Carım, Roma'daki evinin önünde uğradığı silahlı saldırıda öldü. Saldırıyı, "Ermenistan Gizli Kurtuluş Ordusu" adlı terör örgütü üstlendi.

1980- Altı ay içinde sekizinci kez devalüasyon yapıldı; Türk lirasının değeri yüzde 5,5-8,8 arasında düşürüldü.

1999- Yugoslavya ve NATO, Kosova'da Sırp birliklerinin geri çekilmesi anlaşmasını imzaladı. NATO, hava saldırılarını durdurdu ve 20 Haziran´da resmen sona erdirdi.

9 Haziran

[hmask]

10 Haziran

1923- Fransız yazar Pierre Loti (asıl adı Julien Viaud) öldü. Bir çok kez İstanbul'a gelen yazarın adı Sultanahmet'te oturduğu sokağa ve Eyüp'teki kahveye verildi. Yalın, içtenlikli ve müzikal olarak nitelenen eserleri, Loti'nin kırk bir yaşında Fransa Akademisi'nin üyeliğine alınmasını sağlamıştır. Yazarlığının yanı sıra, çok renkli yaşamı ve kişiliğiyle de ilgi odağı olan Loti, ardında kırk kadar yapıt bıraktı.

1909- Telsizle ilk S.O.S sinyali, Slavonia adlı İngiliz gemisinden verildi.

1910- Sadayı Millet Gazetesi başyazarı Ahmet Samim, İstanbul'da öldürüldü.

1916- Osmanlı yönetimindeki Mekke, Arap isyanı sırasında Arapların eline geçti.

1927- Gazi Koşusu At Yarışı ilk kez yapıldı. Ankara Hipodromu'ndaki yarışı Mustafa Kemal Paşa da izledi.

1930- Türkiye ile Yunanistan arasında, "Ahali Mübadelesi Antlaşması" imzalandı.

1935- Mülkiye Mektebi'nin adının Siyasal Bilgiler Okulu olarak değiştirilmesine karar verildi.

1940- Mussolini, Hitler'in yandaşı olarak II. Dünya Savaşı'na girdi.

1942- Naziler Çekoslavakya'da Lidice kasabasını yerle bir ederek, Reinhard Heydrich'in öldürülmesine misilleme olarak 1,300 kişiyi katletti.

1949- Devlet Tiyatro ve Operası, TBMM'de kabul edilen yasayla Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı olarak kuruldu. İlk genel müdür Muhsin Ertuğrul oldu.

1955- Yapımı 2,5 yılda tamamlanan 300 odalı, 500 yataklı İstanbul Hilton Oteli açıldı.

1960- Celal Bayar ve Adnan Menderes, yargılanmak üzere Yassıada'ya götürüldü.

1967- Arap-İsrail savaşında İsrail; Gazze Şeridi, Golan Tepeleri, Doğu Kudüs, Batı Şeria ve Sina Yarımadası'nı işgal etti.

1967- Oscar'lı ABD'li sinema oyuncusu Spencer Tracy yaşama veda etti.

2000- Suriye Devlet Başkanı Hafız Esad öldü. Yerine 17 Temmuz´da oğlu Beşşar Esad getirildi.

2001- Kuzey İrlanda'nın başkenti Belfast'ta düzenlenen 11. Dünya Büyükler Boks Şampiyonası'nda, 57 kiloda Ramazan Paliani, Dünya Şampiyonu olarak altın madalya kazandı.

10 Haziran

[hmask]

11 Haziran

1979- ABD'li aktör John Wayne 72 yaşında öldü. Savaş ve western... Vazgeçilmeyen iki tür Wayne karakteri. "Stagecoach" (Posta Arabası) western'in babası olarak anılan ve Wayne'li birçok filme imza atmış John Ford'un yapıtıydı. Wayne, bu filmden sonra sinemanın efsanevi kovboyu oldu. Bugüne kadar da konumunu muhafaza etti.

1868- Kızılay, "Mecruhin ve Marda-yı Askeriyye İmdat ve Muavenet Cemiyeti" adı altında kuruldu.

1910- Fransız okyanusbilimci Jacques Cousteau doğdu.

1913- 31 Mart isyanını bastıran Harekat Ordusu'nun komutanı, Sadrazam ve Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa suikast sonucu öldü.

1919- Mustafa Kemal, kendisini İstanbul'a geri çağıran Vahdettin'e geri dönmeyeceğini bildirdi.

1929- İstanbul'da hayat pahalılığı 1914'ten 1929'a 16 kat arttı.

1937- Atatürk, bütün çiftliklerini ve mallarını millete bağışladığını bildirdi.

1940- Norveç iki ay süren direnişin ardından Nazi ordularına teslim oldu.

1967- İsrail ve Arap komşuları arasında altı gün süren savaş, BM'nin araya girmesiyle sona erdirildi.

1970- Güreşçi Ahmet Ayık, Dünya Şampiyonu oldu.

1973- Güney Afrika'da Siyah rektör atanmasını isteyen 1500 öğrenci üniversiteden uzaklaştırıldı.

1981- Bülent Ersoy'un sahneye çıkması yasaklandı.

1982- Türk güzeli Nazlı Deniz Kuruoğlu, Avrupa Güzeli seçildi.

1997- Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde irticaya karşı Batı Çalışma Grubu oluşturulduğu bildirildi.

1999- Bakanlar Kurulu 13 Mayıs 1999 tarihinde Fazilet Partisi'nden milletvekili seçilen Merve Kavakçı'yı vatandaşlıktan çıkarma kararı aldı. Merve Kavakçı kararın iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle Danıştay'da dava açtı.

11 Haziran

[hmask]

12 Haziran

1912- Seramik sanatçısı Füreya Koral doğdu. Ferit Edgü Ateş ve Sır adlı kitabında Füreya Koral'ı "Bazı fırınlardan ekmek çıkar. İnsanların karınlarını doyurmak için. Füreya'nın fırınından renkler, biçimler çıkar, gözlerimize yeni biçimler, yeni renkler, yeni tatlar sunmak için" diye tanımlar.

1826- Yeniçeri Ocağı'nın yerine Eşkinci Askeri Teşkilatı'nın kurulmasına başlandı.

1898- Filipinler İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti.

1924- Türkiye'nin ilk sanatoryumu olan Heybeliada Sanatoryumu kuruldu.

1929- Günlüğü ile Nazi zulmünü açığa çıkartan Yahudi kız Anne Frank doğdu.

1935- Bolivya ve Paraguay Chaco bölgesinde üç yıldır sürdürdükleri savaşa bir antlaşmayla son verdi.

1940- Cumhurbaşkanı İsmet İnönü başkanlığında toplanan hükümet, savaş dışı kalınmasını kararlaştırdı.

1957- Kırşehir yeniden il yapıldı.

1966- Keban Barajı'nın temeli atıldı.

1967- Sovyetler Birliği, uzay aracı "Venera 4"ü Venüs gezegenine yolladı.

1975- Mustafa Kemal Paşa ile 29 Ocak 1923´te evlenen ve Ağustos 1925'e kadar evli kalan Lati'e Hanım (Uşaklıgil) öldü.

1984- Urfa'nın adı "Şanlıurfa" olarak değiştirildi.

1986- Ahmet Altan'ın Sudaki İz adlı romanı "muzır" bulundu. Altan ve yayımcısı Erdal Öz hakkında dava açıldı. Aynı gün Haydar Dümen'in Cinsel Yaşam 2 adlı kitabı toplatıldı.

1988- Ankara'da 15 dakika esen 80 kilometre hızındaki rüzgar ve şiddetli yağmur, arkasında 14 ölü bıraktı.

1989- Bulgaristan'dan göç eden Türklerin sayısı 90 bin kişiyi buldu.

1992- Ramazan ve Kurban bayramında günlük gazeteler çıkmaz ve yalnızca Gazeteciler Cemiyeti'nin hazırladığı Bayram gazeteleri yayımlanırdı. Bu gelenek Sabah gazetesi tarafından bozuldu. Sabah gazetesinin kurban bayramı süresince yayımlanması, tartışmalara neden oldu.
1996- Tiyatro sanatçısı Tolga Aşkıner, yakalandığı hastalıktan kurtulamayarak vefat etti.

1998- ABD'li yazar Leo Buscaglia öldü.

12 Haziran